Alkolmetrede Hatalı Promil Çıkması ve Trafik Cezasına İtiraz

Trafik denetimlerinde yapılan alkolmetre ölçümleri her zaman kesin ve hatasız sonuçlar vermeyebilir. Uygulamada sıklıkla karşılaşılan durumlardan biri de alkol tüketmediği halde sürücünün alkolmetrede promilli çıkmasıdır. Bunun neticesinde sürücü hakkında trafik cezası düzenlenebilmekte, sürücü belgesine el konulabilmekte ve hatta promil düzeyi yasal sınırların üzerinde ise TCK’nın 179. maddesi kapsamında “trafik güvenliğini tehlikeye sokma” suçundan işlem başlatılabilmektedir.

Alkolmetre ölçümünün hatalı olması ihtimali, hem idari hem de cezai süreç bakımından son derece önemlidir. Bu gibi durumlarda, uygulanan trafik cezasına ve sürücü belgesinin geri alınmasına karşı hukuki itiraz yoluna başvurulması mümkündür.

Alkol Almadığım Halde Alkolmetrede Promil Çıktı, Bu Mümkün mü?

Evet. Uygulamada sanılandan çok daha sık karşılaşılan bir durumdur. Alkol tüketmediği halde alkolmetrede promilli çıkan sürücülere trafik cezası uygulanmakta ve yasal sınırın üzerinde olması halinde sürücü belgelerine el konulmaktadır.

Alkolmetre cihazları düzenli olarak kalibre edilse dahi;

sebebiyle yanıltıcı sonuçlar verebilmektedir.

Bu durum, Kamu Denetçiliği Kurumu’nun 2018/8851 başvuru numaralı ve 18.02.2019 tarihli kararında şu şekilde ifade edilmiştir:

“...Alkolmetre cihazı ile gerçekleştirilen alkol muayenesi hızlı ve pratik bir yöntem olarak birçok ülkede uygulanmakla birlikte zaman zaman hatalı sonuçlar verebilmektedir. Alkolmetre ile gerçekleştirilen ölçümlerde daha doğru sonuçlar elde edilebilmesi adına Kanunda belirtilen özellikleri haiz, periyodik bakımları gerektiği şekilde gerçekleştirilen cihazlarla ölçümün yapılması ve ölçüm sırasında uyulması gereken prosedüre uygun hareket edilmesi gereklilik arz etmektedir. Bununla birlikte, alkolün tespitine yönelik kan üzerinden gerçekleştirilen ölçüm daha doğru ve güvenilir sonuç vermektedir...”.

Kan Testi Sonucunda Trafik Cezası İptal Edilir mi?

Eğer sürücü, ölçümden kısa bir süre sonra hastaneye giderek kan testi yaptırmış ve sonuç daha düşük veya 0 promil çıkmışsa, burada en kritik nokta ölçüm ile kan testi arasındaki süredir:

Bu nedenle örneğin alkolmetrede 0,65 promil ölçülen bir değerin 1–1,5 saat içinde 0 promile düşmesi, tıbben ve matematiksel olarak mümkün kabul edilmemektedir.

Alkolmetre Hataları Hukuken Kabul Ediliyor mu?

Evet. Uygulamada mahkemelerce kan testi sonucu bulunan dosyalarda, alkolmetrede ölçülen değer tek başına kesin delil olarak kabul edilmemekte, arada geçen süre de dikkate alınarak kan testi sonuçlarına göre değerlendirme yapılmaktadır.

Alkolmetre cihazlarının kalibrasyonlu olsa dahi her zaman mutlak doğrulukta sonuç vermeyebileceği, ağız alkolü, kimyasal temas ve cihaz hatalarının ölçümü etkileyebileceği hususu çeşitli yargı kararlarına da yansımıştır.

Yargıtay Emsal Kararı: Zaman – Promil Uyumsuzluğu

Yargıtay 19. Ceza Dairesi’nin emsal kararına¹ göre; ölçüm ile kan testi arasında geçen sürede, kandaki alkol oranının sıfıra düşmesi tıbben mümkün değilse, sürücünün ölçüm anında kabahat oluşturacak düzeyde alkollü olduğu kabul edilemez.

Kararda özetle;

“…alkol ölçümü sonucunda muterizin 09/03/2019 tarihinde saat 20:08 itibari ile 0.62 promil alkollü olduğunun tespit edildiği, ancak muterizin itirazına dayanak olarak ibraz edilen Dr. E. A. Eğitim ve Araştırma Hastanesince düzenlenen aynı tarihli ve saat 21:59'da tanzim edilen raporda ise kanda alkol oranının 0 olarak tespit edildiğinin bildirildiği, her iki ölçüm arasında 1 saat 51 dakika kadar fark bulunduğu ve tıbben her bir saatte kişinin kanındaki alkol oranının 0.15 promil düzeyinde azalma göstereceği nazara alındığında, kabahatlinin trafik çevirmesi yapıldığı an itibari ile kabahati oluşturacak düzeyde alkollü olmadığı açıkça anlaşıldığı gözetilmeden itirazın kabulü yerine yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmediği ''ne dair talep yönünde yapılan incelemede;

... alkolmetre ölçümünde benzer şekilde 0,62 promil alkollü olduğu tespit edilen bir sürücünün kanındaki alkol oranının Adli Tıp Kurumunca esas alınan ortalama 0,15 promil üzerinden yapılan hesaplamasında 2 saatin sonunda “0 promile” düşmesi mümkün olmadığından trafik çevirmesi yapılan an itibari ile kabahat oluşturacak ölçüde alkollü olamayacağı” kabul edilmiştir. Bu kapsamda zaman–promil uyumsuzluğu, trafik cezasının iptali için yeterli görülmüştür.

Ağız Alkolü Nedir?

Trafik Denetimlerinde ve Trafik Kazalarında Alınacak Önlemlere İlişkin Yönerge’nin “Alkol Test Cihazı Kullanımı ve Ölçüm İşlemi” başlıklı 30. maddesinde “ağız alkolü” şöyle açıklanmıştır:

Sürücü alkol aldıktan hemen sonra alkol testine tabi tutulur ise, sonuç yüksek bir değer çıkabilmektedir. Bunun nedeni, cihaza nefes üflenirken, ağız içerisinde (dişlerde, damakta, dilde) bulunan alkolün de gönderilmesidir. Bu değere ağız alkolü denilmektedir.

Alkolmetre cihazı ile ölçülen değerin gerçek alkol düzeyi olması için, alkol alımı ile ölçüm yapılan zaman arasında en az 20 dakikalık zaman geçmiş olmasına özen gösterilmelidir. Alkolmetre ile ölçüm yapan personel tarafından ağız alkolü etkisinden arındırılmış ve doğrudan akciğerlerin derinliklerinden üflenmiş nefes olmasını sağlamak için, sürücünün son alkolü alma süresi üzerinden en az 20 dakika geçmesi beklenmelidir.

Alkolmetrede ölçülen değerin üzerinden zaman geçmesine rağmen ağız alkolü nedeniyle daha yüksek bir değer çıkması halinde de kısa bir süre içerisinde kan tahlili yaptırılması uygulamada tavsiye edilmektedir. Burada önemli olan ölçüm ile kan testi arasında geçen zaman dilimidir. Ancak yasal sınırlar altında kalsa dahi sürücülerin hem kendisi hem de diğer sürücülerin can güvenliği ile trafik güvenliğini tehlikeye atmamak adına alkol aldıktan sonra araç kullanmaması gerektiğini hatırlatmak isteriz.

Alkolmetrede Promil Çıktığında Nasıl İtiraz Edilir?

Alkol almadığınız halde promil çıktıysa veya gerçeğe aykırı yüksek bir değer ölçüldüyse:

• Derhal kan testi yaptırın.
Gecikme halinde yapılacak test, ölçüm anındaki değerin hatalı olduğunu ispat açısından yetersiz kalabilir.

• Süreleri mutlaka belgeleyin.
Alkolmetre ölçüm saati ile kan alma saati net şekilde tespit edilebilmelidir.

• 15 gün içinde itiraz edin.
İtiraz, idari yaptırımın uygulandığı yerdeki Sulh Ceza Hakimliğine yapılır.

İtiraz dilekçesinde özellikle;

birlikte değerlendirilmelidir.

SIK SORULAN SORULAR

Alkol içmeden promil çıkar mı?

Evet. Gargara, kolonya, ağız spreyi gibi alkol içeren maddelerin ölçüm öncesi kullanılması veya cihaz hataları promil gösterebilir.

Kan testi 0 promil ise ceza iptal olur mu?

Evet, olabilir. Ancak burada en kritik nokta, ölçüm ile kan testi arasındaki süredir. Süre kısa ise ve hesaplamalar uyuşmuyorsa, çoğu dosyada iptal edilmektedir.

Alkolmetreye itiraz süresi kaç gün?

İdari yaptırım tutanağı ve sürücü belgesi geri alma tutanağı düzenlenerek size tebliğ edildiği günden itibaren 15 günlük itiraz süresi içerisinde Sulh Ceza Hakimliğine itiraz edilebilir.

Alkolmetre mi kan testi mi esas alınır?

Sonuçlar arasında çelişki varsa alkolün tespitine yönelik kan üzerinden gerçekleştirilen ölçümün daha doğru ve güvenilir sonuç verdiği kabul edilmektedir.

KAYNAKÇA