Uyuşturucu Madde Ticareti Suçu Nedir? Cezası ve Şartları (TCK 188)

Uyuşturucu madde ticareti suçuna, Türk Ceza Kanunu’nun 188. maddesinde yer verilmiştir. Birinci fıkrada, imal, ithal veya ihraç ile üçüncü fıkrada diğer ticaret suçları olacak şekilde düzenlenmiştir.

Uyuşturucu madde ticareti, yalnızca fiilen yasaklı maddenin satışı ile sınırlı değildir. Ticarete yönelik kanunda sayılan her türlü hareket, suçun oluşması için yeterlidir. Kanun koyucu, uyuşturucu ile mücadelede caydırıcılığı artırmak amacıyla bu suçu ağır yaptırımlarla düzenlemiştir.

TCK m. 188 Kapsamında Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Ticareti

Hangi Maddeler Uyuşturucu Sayılır?

Türk Ceza Hukuku kapsamında ve Kanunda uyuşturucu maddenin ne olduğuna ilişkin bir tanım bulunmamaktadır. Bununla birlikte, 3298 sayılı “Uyuşturucu Maddelerle İlgili Kanun”da “Ham afyon, hazırlanmış afyon, tıbbî afyon ve bunların müstahzarları Türk Ceza Kanununun uygulanmasında uyuşturucu maddelerden sayılır” denilerek hangi maddelerin uyuşturucu madde sayılacağı konusunda sınırlayıcı olmayan bir düzenlemeye yer verilmiştir¹. Her geçen gün sayıları ve çeşitlerinin artıyor olması uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin belirli bir tanıma sıkıştırılmamasını gerekli kılmaktadır. Özellikle esrar, kokain, bonzai, ecstasy, metamfetamin halk arasında en çok bilinen uyuşturucu veya uyarıcı maddelerdendir. Ancak önemli olan maddenin hangi isimle anıldığı değildir; uygulamada bir maddenin uyuşturucu niteliği taşıyıp taşımadığı konusunda duraksama ortaya çıktığı takdirde kriminal inceleme veya adli tıp kurumu raporu ile maddenin bu nitelikte olup olmadığı belirlenmektedir.

Ayrıca belirtmek gerekir ki, kanun koyucu tarafından uyuşturucu veya uyarıcı maddenin çeşidinin eroin, kokain, morfin, bazmorfin, sentetik kannabinoid ve türevleri, sentetik katinon ve türevleri, sentetik opioid ve türevleri veya amfetamin ve türevleri olması halinde faile verilecek cezanın yarı oranda artırılacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

Kanun’un 188’inci maddesi 6’ncı fıkrasında; üretimi resmi makamların iznine veya satışı yetkili tabip tarafından düzenlenen reçeteye bağlı olan ve uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisi doğuran her türlü madde açısından da uyuşturucu veya uyarıcı madde ticaretine ilişkin hükümlerin uygulanacağı belirtilmiştir. Buna göre, kırmızı veya yeşil reçeteli olarak kullanılabilen çeşitli ilaçların reçetesiz bulundurulması, ticaret amacıyla temin edilmesi, izinsiz satılması veya başkasına verilmesi, sahte reçete kullanılması uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçunun oluşumuna sebebiyet verecektir.

Uyuşturucu Madde Ticareti Hangi Davranışları Kapsar?

TCK m. 188 kapsamında uyuşturucu madde ticareti suçu, seçimlik hareketli bir suçtur. Kanunda sayılan hareketlerden birinin dahi gerçekleştirilmesi suçun oluşması için yeterli kabul edilmektedir.

Uyuşturucu madde ticareti suçu kapsamında cezalandırılması öngörülen hareketler şunlardır:

Uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi; imal etmek, ithal etmek, ihraç etmek, satmak, satışa arz etmek, başkalarına vermek, nakletmek, sevk etmek, depolamak, satın almak, kabul etmek, bulundurmak.

Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin fiilen satılması şart değildir. Satmak amacıyla elde bulundurulması dahi suç sayılır.

Uyuşturucu Madde Ticareti ile Kullanmak İçin Bulundurma Arasındaki Fark

Uygulamada en çok önem arz eden hususlardan birisi; bir kimsenin üzerinde, arabasında veya konutunda ele geçirilen uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ticaret amacıyla mı yoksa kullanmak için mi bulundurduğunun tespitidir.

Bu ayrım yapılırken Yargıtay içtihatlarında şu kriterler dikkate alınmaktadır:

Elde edilen deliller, maddenin kişisel kullanım sınırlarını aştığını ve ticaret amacıyla bulundurulduğunu gösteriyorsa TCK m. 188 uygulanır. Bu noktada, uzmanlaşmış bir avukattan hukuki destek alınmasını tavsiye etmekteyiz. Zira “Türkiye’de Uyuşturucu Madde Kullanmak Suç Mu?” başlıklı yazımızın içeriğinde de ayrıntılı olarak açıkladığımız üzere; Türk Ceza Kanunu’nun;

suçlarından dolayı yapılan kovuşturma evresinde, suçun münhasıran uyuşturucu madde kullanmak suçu (TCK m.191) kapsamına girdiğinin anlaşılması hâlinde, sanık hakkında bu madde hükümleri çerçevesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verileceği düzenlenmiştir. Buna göre, bir kimse hakkında uyuşturucu madde ticareti suçundan dolayı devam eden kovuşturma aşamasında kişinin aslında uyuşturucu maddeyi kullanmak amacıyla bulundurduğunun tespiti yargılamanın neticesinde verilecek karar açısından büyük bir öneme sahiptir.

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçunun Cezası

Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı şekilde imal, ithal veya ihraç eden kişi hakkında; yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis ve ikibin günden yirmibin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Bu düzenleme kapsamında sanık hakkında hem hapis cezası hem de adli para cezasına birlikte hükmedilecektir.

Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak ülke içinde satan, satışa arz eden, başkalarına veren ve kanunda sayılan diğer seçimlik hareketlerden birisini gerçekleştirien kişi, on yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmibin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Bu düzenleme kapsamında sanık hakkında hem hapis cezası hem de adli para cezasına birlikte hükmedilecektir.

Bu madde kapsamında, uyuşturucu veya uyarıcı madde verilen veya satılan kişinin çocuk olması hâlinde, veren veya satan kişiye verilecek hapis cezası on beş yıldan az olamaz.

Etkin Pişmanlık Hükümleri (TCK m. 192)

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarına iştirak etmiş olan kişi,

Her somut olayda etkin pişmanlığın uygulanıp uygulanmayacağı, verilen bilginin niteliğine ve sağladığı faydaya göre değerlendirilir.

Uyuşturucu Madde Ticareti Suçunda Tutuklama

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188), Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 100. maddesinde sayılmış katalog suçlar arasında yer almaktadır. Bu nedenle;

Ancak her olayda ölçülülük ilkesi gereği tutuklama zorunlu değildir. Somut delil durumu, Yargıtay’ın yerleşik ve emsal içtihatları, soruşturma ve kovuşturma sürecindeki hukuka aykırılıkların tespiti ve delillere etkisi mutlaka değerlendirilmelidir.

SIK SORULAN SORULAR

Uyuşturucu madde ticareti suçu nedir?

Uyuşturucu madde ticareti suçu, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin ruhsatsız ya da ruhsata aykırı şekilde satılması, taşınması, depolanması, satın alınması veya ticaret amacıyla bulundurulmasıdır. Bu suç TCK’nın 188. maddesinde düzenlenmiştir.

Uyuşturucu maddeyi satmadan yakalanmak suç olur mu?

Evet. Uyuşturucu maddenin fiilen satılmış olması şart değildir. Satmak amacıyla bulundurulması veya paketlenmiş halde taşınması, bu amaçla depolanması da uyuşturucu madde ticareti suçu sayılır.

Uyuşturucu madde ticareti ile kullanmak için bulundurma nasıl ayırt edilir?

Bu ayrım yapılırken; maddenin miktarı, paketlenme şekli, üzerinde bulunan para, telefon mesajları, hassas terazi veya kilitli poşet gibi eşyalar dikkate alınır. Delil durumu ile kişisel kullanım sınırını aşan hallerde ticaret suçundan bahsedilebilecektir.

Uyuşturucu madde ticareti suçunun cezası kaç yıl?

Uyuşturucu madde ticareti suçunun cezası;

Uyuşturucu madde ticareti suçunda tutuklama olur mu?

Evet. Bu suç katalog suçlar arasında yer aldığı için tutuklama tedbiri sıkça uygulanır. Ancak her dosyada tutuklama zorunlu değildir; somut delil durumunun da oldukça önemli olduğu göz önünde tutularak profesyonel hukuki destek alınmasını tavsiye etmekteyiz.

İlk defa uyuşturucu madde ticareti suçundan yakalanan biri tutuklanır mı?

İlk kez işlenmiş olması otomatik olarak tutuklanmayı veya tutuklanmamayı engellemez. Ancak; delillerin durumu, kaçma ve kaybolma şüphesi birlikte değerlendirilir. İlk kez yakalanan kişiler açısından da tutuklama mümkündür.

Uyuşturucu madde ticareti suçunda etkin pişmanlık var mı?

Evet. Fail; diğer failleri bildirir, uyuşturucu maddelerin yerini veya kimden satın aldığını söyler, ele geçirilmesini sağlarsa cezada indirim yapılması söz konusu olacaktır (TCK m.192).

Reçeteli ilaçlar uyuşturucu madde ticareti kapsamında sayılır mı?

Evet. Kırmızı veya yeşil reçeteye tabi ilaçların;

uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçunu oluşturabilir.

KAYNAKÇA