2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca, Danıştayda veya idari mahkemelerde dava açılması, dava konusu edilen idari işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. Bu nedenle; idari işlemin uygulanmasının önüne geçilebilmesi için ayrıca yürütmenin durdurulması kararı alınması gerekir.

İdari işlemler çoğu zaman kişiler açısından geri dönüşü ve telafisi güç sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle yürütmenin durdurulması kararı, idari yargıda hak kaybını önleyen en etkili hukuki koruma yoludur. Yürütmeyi durdurma kararı idari işlemi iptal etmez, ancak dava karara bağlanıncaya kadar eski durumun devamlılığını sağlayarak bireyleri idari işlemlere karşı korur.

Yürütmenin Durdurulması Kararının Şartları (İYUK m.27/2)

Mahkeme tarafından yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için iki şartın birlikte gerçekleşmesi zorunludur:

  • İdari işlemin açıkça hukuka aykırı olması,

  • İdari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması.

Bu nedenle yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için, idari işlemin hem açıkça hukuka aykırı olması hem de uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğurması şarttır. Bu iki koşulun birlikte gerçekleşmediği durumlarda yürütmenin durdurulması kararı verilemez.

Yürütmenin Durdurulması Hangi Davalarda Sıkça Talep Edilir?

Özellikle idari işlemin derhal uygulanması hâlinde ciddi hak kaybı doğuracak davalarda yürütmenin durdurulması talebinde bulunulmalıdır. Uygulamada yürütmenin durdurulması en sık şu davalarda talep edilmektedir:

  • Kamu görevinden çıkarma işlemleri

  • Memur disiplin cezaları

  • Ruhsat iptali ve kapatma işlemleri

  • İmar ve yapı işlemleri

  • Atama ve görev yeri değişiklikleri

  • Sınav ve eğitim işlemleri

Bu tür işlemlerde yürütmenin durdurulması talebi, telafisi güç zararların önlenmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Yürütmenin Durdurulması Nasıl Talep Edilir?

Yürütmenin durdurulması kararı, istem üzerine verilir. Başka bir ifade ile, idari yargı mercileri kendiliğinden bir idari işlemin yürütmesinin durdurulması kararı veremez. Bu nedenle, mutlaka açılacak davada yürütmenin durdurulması talebinde bulunulması gerekmektedir.

Yürütmenin durdurulması ya dava dilekçesiyle birlikte ya da dava açıldıktan sonra ayrı bir ara dilekçe ile mahkemeden talep edilebilir. Talep dilekçesinde mutlaka işlemin hukuka aykırı yönleri, işlem neticesinde meydana gelen veya doğacak zararın somut açıklaması, varsa belgeler ve deliller açıkça belirtilmelidir.

Yürütmenin Durdurulması Talebi Ne Zaman Reddedilir? (İYUK m.27/3)

Uygulamada, yürütmenin durdurulması talebinin reddi kararları en sık hukuka aykırılık iddiasının soyut kalması veya zararın yeterince somutlaştırılamaması hâllerinde verilmektedir. Dava dilekçesi ve eklerinden yürütmenin durdurulması isteminin yerinde olmadığı açıkça anlaşılıyorsa, davalı idarenin savunmasını alınmadan talep reddedilebilir.

Bu durumda mahkeme;

  • İdarenin savunmasını almaksızın

  • Gerekçesini açıkça belirterek

yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verir. Bu ret kararı, davanın esası hakkında verilmiş bir karar niteliği taşımaz.

Kamu Görevlilerinin Atama ve Görev Değişikliği İşlemlerinde Yürütmenin Durdurulması

Kamu görevlilerinin atama ve görev değişikliği işlemlerine ilişkin açılacak iptal davalarında yürütmenin durdurulması kararı verilmesi mümkündür. Ancak kamu görevlilerinin atama, naklen atama, görev ve unvan değişiklikleri ile geçici veya sürekli görevlendirmelere ilişkin işlemler, uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerden sayılmaz. Bu işlemler, uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerden sayılmadığından, İYUK m.27/2 kapsamında idarenin savunması alınmaksızın yürütmenin durdurulması kararı verilmesi mümkün değildir.

Vergi Mahkemelerinde Yürütmenin Durdurulması Nasıl Uygulanır? (Tahsil İşlemleri Hangi Hâllerde Durur?)

Vergi mahkemelerinde açılan davalarda kural olarak, dava açılması ile birlikte:

  • Dava konusu edilen vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümler ile

  • Bunların zam ve cezalarının

tahsil işlemleri kendiliğinden durur. Bu tür davalarda, yükümlülerin ayrıca yürütmenin durdurulmasını istemelerine gerek yoktur.

Hangi Hâllerde Tahsil Kendiliğinden Durmaz?

Vergi davaları ile ilgili kendiliğinden yürütmenin durdurulması kuralının bazı istisnaları vardır;

  • “İşlemden kaldırılan vergi davası” dosyaları için, dava açılmakla daha önce durmuş olan tahsil işlemi devam eder. İYUK m.26/3’e göre işlemden kaldırılmış dosya için yürütmenin durdurulması kararı verilmiş ise bu karar da kendiliğinden hükümsüz kalır. İşlemden kaldırılan dosyanın “yeniden işleme konulması”nın tahsil işlemi üzerinde herhangi bir etkisi yoktur; tahsil işlemine devam edilir.

  • “İhtirazi kayıtla” verilen beyannamelere dayalı işlemlere karşı dava açıldığında kendiliğinden yürütmenin durması söz konusu olmayacaktır. Bu hallerde, tahsil işleminin durdurulması isteniyorsa, ayrıca yürütmenin durdurulması talebinde bulunmak gerekmektedir.

  • Tahsilat aşamasına ilişkin işlemlere karşı açılan davalar da İYUK m.27/4 gereğince kendiliğinden tahsil işlemini durdurmaz.

  • Temyiz veya istinaf başvurusunda bulunulması da yürütmeyi kendiliğinden durdurmaz. İYUK m. 52 hükmüne göre; “Temyiz veya istinaf yoluna başvurulmuş olması, hakim, mahkeme veya Danıştay kararlarının yürütülmesini durdurmaz. Ancak, bu kararların teminat karşılığında yürütülmesinin durdurulmasına temyiz istemini incelemeye yetkili Danıştay dava dairesi, kurulu veya istinaf başvurusunu incelemeye yetkili bölge idare mahkemesince karar verilebilir”. Bu halde de, yürütmeyi durdurma kararı verilebilmesi için yürütmeyi durdurmanın şartlarının sağlanması gerekmektedir.

Yürütmenin Durdurulması Kararında Teminat Şartı (İYUK m.27/6)

Yürütmenin durdurulması kararları kural olarak teminat karşılığında verilir; ancak, durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir. İdareden ve adli yardımdan faydalanan kimselerden teminat alınmaz. Uygulamada genel olarak kamu görevlisi, emekli, öğrenci vs. tarafından açılan ve parasal değeri olmayan işlemlere ilişkin açılan davalarda teminat alınmadığına rastlanmaktadır.

Yürütmenin Durdurulması Kararına İtiraz Süresi ve Usulü (İYUK m.27/7)

Yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlar;

  • Danıştay dava dairelerince verilmişse konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurullarına,

  • Bölge idare mahkemesi kararlarına karşı en yakın bölge idare mahkemesine,

  • İdare ve vergi mahkemeleri ile tek hakim tarafından verilen kararlara karşı bölge idare mahkemesine,

kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere itiraz edilebilir. İtiraz edilen merciler, dosyanın kendisine gelişinden itibaren yedi gün içinde karar vermek zorundadır. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir.

Yürütmenin Durdurulması Kararı Verilirse Ne Olur?

İdare mahkemesi yürütmenin durdurulmasına karar verdiğinde;

  • İdari işlemin uygulanması dava sonuna kadar ertelenir.

  • Yürütmeyi durdurma kararı verildiğinde, idare tarafından kararın yerine getirilmesi yasal bir zorunluluktur.

  • Karara rağmen işlem uygulanmaya devam ederse hizmet kusuru nedeniyle idare ve kişisel kusur nedeniyle kararı kasten uygulamayan kamu görevlisi sorumludur.

Ancak yürütmenin durdurulması kararı:

  • İdari işlemi ortadan kaldırmaz.

  • Davanın sonucunu kesinleştirmez.

Yürütmenin Durdurulması Kararının Diğer Hukuki Sonuçları

  • Yürütmenin durdurulması kararı verilen dosyalar öncelikle incelenir ve karara bağlanır (İYUK m.27/8).

  • Aynı sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması talep edilemez (İYUK m.27/10)

Yürütmenin durdurulması taleplerinin doğru zamanlama ve teknikte ileri sürülmesi, hak kaybı yaşanmaması açısından önemlidir. Bu nedenle yürütmenin durdurulması talebinin hazırlanması ve takibi, idare hukuku alanında uzman bir avukat desteğiyle yürütülmelidir.

Yürütmenin Durdurulması Hakkında Sık Sorulan Sorular (SSS)

Yürütmenin durdurulması kararı nedir?

Yürütmenin durdurulması kararı ile idari işlemin uygulanması dava sonuna kadar ertelenir.

Yürütmenin durdurulması hangi kanunda düzenlenmiştir?

Yürütmenin durdurulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (İYUK) 27. maddesinde düzenlenmiştir.

Yürütmenin durdurulması kararı hangi şartlarda verilir?

Mahkeme, iki şartın birlikte gerçekleşmesi hâlinde yürütmenin durdurulmasına karar verebilir:

  • İdari işlemin açıkça hukuka aykırı olması,

  • İşlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması.

Yürütmenin durdurulması talebi dava dilekçesinde mi yapılır?

Evet. Yürütmenin durdurulması talebi dava dilekçesiyle birlikte yapılabileceği gibi dava devam ederken ayrı bir dilekçe ile de yapılabilir. Talep açıkça belirtilmelidir.

Yürütmenin durdurulması kararı kesin midir?

Hayır. Yürütmenin durdurulması kararı geçici niteliktedir. Dava sonunda verilecek iptal veya ret kararıyla birlikte hukuki durum kesinleşir.

Yürütmenin durdurulması talebi reddedilirse ne yapılır?

Yürütmenin durdurulması talebinin reddine karşı 7 gün içerisinde; Danıştay dava dairelerince verilmişse konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurullarına, Bölge idare mahkemesi kararlarına karşı en yakın bölge idare mahkemesine, idare ve vergi mahkemeleri ile tek hakim tarafından verilen kararlara karşı bölge idare mahkemesine itiraz edilebilir.

Yürütmenin durdurulması reddine itiraz süresi kaç gündür?

İtiraz süresi, kararın tebliğinden itibaren 7 gündür.

Yürütmenin durdurulması kararı işlemin iptal edileceği anlamına gelir mi?

Hayır. Yürütmenin durdurulması kararı, işlemi iptal etmez. Sadece dava süresince uygulanmasını durdurur.